Agnieszka Dowbor-Muśnicka z Lusowa – historia młodej bohaterki, o której pamięć wciąż trwa
86 lat temu, 20 lub 21 czerwca 1940 roku, w lesie w Palmirach została zamordowana Agnieszka Dowbor-Muśnicka. Urodzona w Lusowie córka generała Józefa Dowbora-Muśnickiego zapisała się w historii jako jedna z ofiar niemieckiej zbrodni podczas II wojny światowej. Jej życie, działalność konspiracyjna oraz tragiczna śmierć do dziś pozostają ważną częścią pamięci o historii miejscowości i regionu.
Lusowo – miejsce narodzin najmłodszej córki generała
Agnieszka Dowbor-Muśnicka urodziła się 7 września 1919 roku w Lusowie. Była młodszą córką i najmłodszym dzieckiem generała Józefa Dowbora-Muśnickiego. Jako jedyna z rodzeństwa przyszła na świat już w wolnej Polsce.
Starsze dzieci generała urodziły się w różnych miejscach, co było związane ze służbą wojskową ich ojca. Agnieszka miała dwóch starszych braci – Gedymina i Olgierda – oraz siostrę Janinę, która w kwietniu 1940 roku została zamordowana przez Rosjan w Katyniu.
Krótko po narodzinach Agnieszki zmarła jej matka. Dziewczynę wychowywał więc ojciec oraz starsze rodzeństwo. Najbliżsi nazywali ją Gusią. Była ulubionym dzieckiem generała.
Nauka i młodość w Wielkopolsce
Agnieszka interesowała się ogrodnictwem. Z tego powodu rozpoczęła naukę w Państwowej Szkole Ogrodniczej w Poznaniu.
Po wybuchu II wojny światowej została sama z rodziny w Lusowie. W obawie przed aresztowaniem przez Niemców opuściła rodzinny pałac i zamieszkała u zaprzyjaźnionej rodziny – państwa Kwiatków.
Nie chcąc jednak narażać gospodarzy na niebezpieczeństwo, w połowie miesiąca wyjechała do Warszawy. Tam znalazła schronienie u państwa Stępczaków, którzy wcześniej zostali wysiedleni z Poznania.
Działalność konspiracyjna i aresztowanie
Na przełomie 1939 i 1940 roku Agnieszka Dowbor-Muśnicka zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Została członkinią Organizacji Wojskowej „WILKI”.
Wśród osób związanych z tą organizacją znajdowali się między innymi sportowiec Janusz Kusociński, marszałek Sejmu Maciej Rataj oraz podpułkownik Franciszek Hynek.
25 kwietnia 1940 roku Niemcy aresztowali członków organizacji. Agnieszka trafiła na Pawiak. Podczas przesłuchań była torturowana, jednak nikogo nie zdradziła.
Tragiczny los w Palmirach
Agnieszka Dowbor-Muśnicka znalazła się w grupie osób, które 20 i 21 czerwca 1940 roku zostały rozstrzelane w Palmirach.
Wśród zamordowanych w tych dniach byli także marszałek Maciej Rataj oraz Janusz Kusociński. Ofiary niemieckiej zbrodni pochowano w masowych, bezimiennych grobach.
Agnieszka miała w chwili śmierci 20 lat.
Pamięć o Agnieszce Dowbor-Muśnickiej wciąż trwa
W 2017 roku ustalono miejsce pochówku Agnieszki Dowbor-Muśnickiej w Palmirach oraz zidentyfikowano jej ciało. Było to możliwe dzięki determinacji śp. Anny Grajek.
Agnieszka oraz jej siostra Janina zostały upamiętnione symboliczną inskrypcją na rodzinnym grobowcu w Lusowie.
Pamięć o córce generała jest nadal pielęgnowana. Wieloletnią tradycją Towarzystwa oraz Urzędu Gminy Tarnowo Podgórne jest wspólny wyjazd do Palmir, aby oddać hołd Agnieszce i przypominać kolejnym pokoleniom o jej historii.
Jej losy pozostają świadectwem tragicznych wydarzeń II wojny światowej oraz symbolem pamięci o mieszkańcach związanych z Lusowem.
Źródła:
- Muzeum Powstańców Wielkopolskich im. gen. Józefa Dowbora Muśnickiego w Lusowie – „Agnieszka Dowbor Muśnicka”
https://muzeumlusowo.pl/corki-generala/ - Instytut Pamięci Narodowej – „straty.pl: Agnieszka Dowbor Muśnicka – działaczka konspiracyjna, więźniarka Pawiaka, ofiara zbrodni w Palmirach”
https://poznan.ipn.gov.pl/pl7/aktualnosci/211608-stratypl-Agnieszka-Dowbor-Musnicka-dzialaczka-konspiracyjna-wiezniarka-Pawiaka-ofiara-zbrodni-w-Palmirach.html - Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu – „Pamięci Agnieszki Dowbor Muśnickiej”
https://www.poznan.uw.gov.pl/wydarzenia-archiwalne/pamieci-agnieszki-dowbor-musnickiej - Muzeum Powstańców Wielkopolskich w Lusowie – informacje o placówce i pamięci rodziny Dowborów-Muśnickich
https://muzeumlusowo.pl/
O autorze
